Wie er de Dikke Van Dale op naslaat, vindt als omschrijving simpel, maar opmerkelijk, aangegeven dat het een 'soort vrijmetselaarsorde' is. De naam wordt vervolgens niet verder verklaard. Wie zich evenwel de moeite getroost zich in andere terzake kundige bronnen te verdiepen, zal ontdekken dat het bij de Odd Fellows niet alleen gaat om een 'soort vrijmetselaarsorde' - de Odd Fellows blijken dan (meer dan) verwant te zijn aan de vrijmetselarij. De vrijmetselaarsorde wordt wel gezien en omschreven als de 'grootvader' van meer ordes, loges. Een aantal genootschappen, zoals bijvoorbeeld de Illuminatie is ook ten nauwste met de vrijmetselaarsloge verbonden. Zo ook de orde van Odd Fellows. Zij kan op één lijn met de vrijmetselaars geplaatst worden. Net als de vrijmetselaars is de Odd Fellowship een maçonnieke organisatie die, wat haar inhoud en doelstelling betreft, al vrij oud is. De orde staat ook bekend onder de afkorting IOOF, wat Independent Order of Odd Fellows betekent. Ons land telt vele loges, die ook wel tempels genoemd worden. De grotere steden in ons land hebben soms zelfs meer dan één loge. De loges van Nederland en België vormen samen een geheel, een jurisdictie, die onder één zogeheten Grootloge valt. Samen met al de andere wereldwijd verspreide jurisdicties valt ze onder de Soevereine Grootloge in Amerika.

Als het gaat om het ontstaan van de orde, is er onder de Odd Fellows zelf een hang naar een zo vroeg mogelijk dateren. Voor de oorsprong wordt soms zelfs niet geschroomd terug te grijpen tot aan de oud(st)e geschiedenis van Egypte. Ook probeert men aan te sluiten bij de mysteriegodsdiensten. Voor wat betreft de Odd Fellows in ons land kun je simpelweg terug gaan op Thomas Wildey en de door hem in Amerika gestichte orde. In dit verband is het jaartal 1877 te noemen. Zo zetelt vanaf toen het hoofdbestuur van de Orde in Amerika en wordt de orde van daaruit wereldwijd geleid. Over de naam 'Odd Fellow' zijn vele, soms wilde, soms mogelijke gedachten. Zo vertelt één van de bronnen dat 'fellow' ook de betekenis van 'broeder' kan hebben 'en omdat de Orde der Odd Fellows een broederschap is ligt het voor de hand om 'fellow' te vertalen door 'broeder''. Het woord 'Odd' zou volgens dezelfde bron, J. Visser Czn., afgeleid kunnen zijn van 'Odes' omdat in de bijeenkomsten liederen (Odes) gezongen worden.

Over de vrijmetselaars is, in tegenstelling tot de Odd Fellows, al veel geschreven en vanuit christelijk standpunt veelal (terecht) waarschuwend. Vaak wordt allereerst gewezen op het geheime, in de meest letterlijke zin het duistere, van deze orde, loge. Wat over de vrijmetselaars geschreven is, geldt feitelijk ook voor de Odd Fellows. Een voorzichtig doorlichten op basis van voorhanden zijnde gegevens (van vooral maçonnieke en Odd Fellow-zijde zelf) zal de christen doen instemmen met een al in 1923 door één van de christelijke kerken in ons land afgegeven waarschuwing.

Vanuit de maçonnieke ordes, en dus ook vanuit de Odd Fellows, wordt er zo af en toe een open dag georganiseerd om zichzelf niet alleen te presenteren, maar ook te profileren om zo de geschetste indruk een geheime orde te zijn weg te nemen. Toch geeft een open dag en zélfs een uitnodiging om een publieke zitting mee te maken geen echt en eerlijk antwoord op de vraag wie en wat de orde, loge nu werkelijk voorstaat. Wordt op een dergelijke open dag of tijdens zo'n openbare zitting bijvoorbeeld ook maar iets verteld of duidelijk gemaakt over het niets minder dan occulte karakter van de maçonnieke orde? Meestentijds wordt alleen het accent gelegd op het ideële en charitatieve karakter en wordt verder de indruk gewekt dat de orde eigenlijk een soort van gezellige, maar wel serieuze soos is. Het doel van de internationale Odd Fellowship is naar eigen zeggen, het nastreven en het in praktijk brengen van het devies dat is uitgedrukt in het symbool van de drievoudige keten: Liefde, Vriendschap en Waarheid, het verrichten van menslievende en weldadige werken door zieken te bezoeken, de bedroefden te troosten, de doden te begraven en de wezen op te voeden. De grondslag van het Odd-Fellowship is te noemen in een enkele korte zinsnede: Het Vaderschap van God en de Broederschap der Menschen'. Het accent wordt door de maçonnieke loge zelf gelegd op het charitatieve karakter. Professor K. Schilder merkte destijds met betrekking tot dit aspect in de maçonnieke wereld al op, dat '(…) de liefdadigheid geen doel is, hoogstens middel'.

Hoe is het volgende met de zogenaamde openheid te rijmen?

Niet ieder die dat wil kan zo maar tot de orde van Odd Fellows toetreden, al wordt dit soms wel gesuggereerd. Allereerst is er de leeftijdsgrens van 21 jaar. Daarnaast kent de Odd Fellowship evenals andere maçonnieke genootschappen het fenomeen van 'voordracht', ook wel ballotage genoemd, waarbij iemand voor lidmaatschap wordt voorgedragen en een onderzoekscommissie heeft daarbij het laatste woord. Daarenboven heeft de Soevereine Grootloge in Amerika het volgende bepaald: Voor het lidmaatschap van de Orde zal te allen tijde en onder alle omstandigheden de verklaring van de candidaat vereist zijn dat hij is van het blanke ras; dat hij is van goed zedelijk gedrag en dat hij gelooft in een Opperwezen, Schepper en Onderhouder van het heelal. Het aspirant lid moet dus bij/na acceptatie niet alleen verklaren dat hij absoluut gelooft dat er 'een Hogere Macht' is, hij moet ook behoren tot het blanke ras. Ook de loges van de vrijmetselaars hanteren tot op vandaag nog steeds zulke discriminerende opvattingen.

Met name in Amerika blijkt een duidelijke uitwisseling te bestaan tussen de leden van (ondermeer) de orde van Odd Fellows en de orde van de Ku Klux Klan. De extreem racistische inslag van dit laatste genootschap, dat werd opgericht door kolonel J. Simmons, die tegelijk lid was van meerdere maçonnieke ordes waaronder die van de Odd Fellows, mag als bekend worden verondersteld. De Odd Fellow heeft als opdracht te zoeken naar 'de meest geschikte personen'. Voor wat betreft het vinden van die 'meest geschikte personen' blijkt in de praktijk maar wat vaak dat een Odd Fellow - van meestal hogere graad - elders 'met den grootst mogelijke ernst' zijn ogen en oren de kost geeft om potentiële aspirant leden op te sporen. De zogeheten serviceclubs als de Lions Club en de Rotary worden wel gezien als 'visvijvers' bij uitstek voor de Odd Fellows en de vrijmetselaars om nieuwe leden te rekruteren. De zich als serviceclub presenterende Lions en Rotary blijken vanuit een grondig onderzoek niet alleen scheppingen van de loge te zijn, maar zelfs een integraal bestanddeel.

Wie is toegetreden neemt, na het op plechtige wijze afleggen van de belofte (of eed), de algemene verplichting tot geheimhouding op zich voor wat betreft het rituaal en de vele verhandelingen. De af te leggen eden of beloften wegen zwaar en de formuleringen ervan liegen er niet om. De geschiedenis laat weten dat wie als vrijmetselaar de eed of belofte verbrak, met zijn daad op soms gruwelijke wijze werd geconfronteerd - van maatschappelijk grote schade tot zelfs moord. Ook binnen de orde van Odd Fellows wordt aan eden en belofte zwaar getild. In 2001 kopte de Washington Post en de San Francisco Chronicle tegelijk met een opmerkelijk artikel: Overblijfselen van Geheim Genootschap plaatst heel de U.S. voor een raadsel. Skeletten gevonden in de oude loges van de Odd Fellows.
Is daarom de zwijgzaamheid bij de Odd Fellows identiek aan die bij de vrijmetselaars?
Steeds minder vrijmetselaars willen tegenwoordig nog volhouden dat er maar drie graden zijn binnen de loge. De Odd Fellow is daarentegen op dit terrein minder eerlijk en open. Het totaal aantal graden is zeker meer dan vier en wellicht overstijgt het de veertien en gaat het richting vrijmetselarij met drieëndertig graden (en dan zijn we bij de vrijmetselaars schijnbaar nog niet uitgeteld). De open dag maakt de bezoeker ook hier zeker niet wijzer.

Wat zojuist ten aanzien van het aspirant lid als voorwaardelijk gesteld werd - (…) dat hij gelooft in een Opperwezen, Schepper en Onderhouder van het heelal - zal zeker bij de christen de nodige vragen (moeten) oproepen. Vragen als: gaat het in het geloven in een hogere macht om de God van de bijbel, is de bijbel de enige bron, hebben we in de orde met een religie te maken. Wie toetreedt, moet in de meest letterlijke zin toegeven dat hij tot op dat moment volkomen in het duister ronddoolde (- ook al is hij misschien al jarenlang voor dit moment van toetreden een oprecht wedergeboren christen te noemen). Om dit 'symbolisch' te onderstrepen is hij bij het inwijdingsritueel geblinddoekt en geketend. Het heet dat wie toe mag treden van het duister overgaat in het licht. De loge wil en kan naar eigen zeggen je persoonlijkheid vormen en biedt niet minder dan de mogelijkheid de zin van het bestaan te vinden (- ook al heb je jezelf (je ik) aan het kruis verloren en erken je de zin van het bestaan in Christus te hebben gevonden).

Het is eigenlijk wel logisch dat de plaats waarbinnen dit alles kan en mag gebeuren door de Odd Fellow 'tempel' wordt genoemd. Het gaat volgens de orde immers om hoge en de mens heilige zaken. De orde kent dan ook de zogenaamde 'Ordeleer'. 'Deze [orde]leer bevat voorbeelden, gelijkenissen en gedachten die ontsproten zijn uit het Oude en Nieuwe Testament en uit het gedachtengoed van Westerse culturen en die van het Verre Oosten'. Dit 'gedachtengoed van de Odd Fellows' wordt 'trapsgewijs' doorgegeven en 'het wordt ook regelmatig mondeling herhaald'. Als andere bronnen voor dit gedachtegoed naast de bijbel worden bijvoorbeeld de Veda en Talmud, Zend-Avestä en de Koran genoemd. Welke bron vertelt echter de waarheid.

Een oppervlakkige kennismaking met de Odd Fellowship zou kunnen doen vermoeden dat de Odd Fellow wat betreft het godsbeeld dezelfde God als de christen voor ogen heeft. Die schijn bedriegt! Het invullen van wat 'een Hogere Macht' inhoudt, staat een ieder vrij. 'Ieder kan op eigen wijze zalig worden'. Een dieper doordringen op het punt van het godsbeeld, alsook een doordringen in het wezen van de Odd Fellowship, zal het schokkend gegeven opleveren dat binnen deze orde het aspect van een Hogere Macht al vrij snel meer dan alleen verwantschap vertoont met het gedachtegoed rond 'het goddelijke' binnen occulte kringen.

Met het begrip 'occult' komen we weer terecht bij 'geheim'. Geheim wordt in het woordenboek ondermeer omschreven als 'verborgen gehouden', 'wat niet publiek bekend mag worden', 'duister, moeilijk te doorgronden', 'verborgen voor niet ingewijden'. Gaat het in de loge - de tempel - om zaken die duister zijn en het liefst verborgen worden gehouden voor niet-ingewijden, om ideeën, handelingen en praktijken die het licht niet kunnen verdragen? Dat deze vraag bevestigend moet worden beantwoord, zal vooral duidelijk worden wanneer men de symboliek en de zinnebeelden en het esoterische (letterlijk: voor ingewijden bestemde) karakter van de orde bestudeert. Het is juist dit esoterische karakter dat het aspect van 'duister' dusdanig direct raakt, dat het begrip 'verborgen' in de zin van 'occult' gebruikt moet worden. Bij een intensieve speurtocht op dit punt blijken duidelijke en concrete lijnen naar andere ordes en genootschappen met een dergelijk karakter te trekken. Om maar enkele te noemen: de Rozenkruisers en de Theosofie.

Het meest opmerkelijk zijn echter wel de te trekken lijnen naar Wicca en zelfs Satanisme. De ondermeer binnen de kring van vrijmetselaars én de orde van Odd Fellows actieve Luciferaanhanger Oswald Wirth (vooral bekend als belangrijk Zwitsers occultist en als ontwerper van de tarot en dé inspiratiebron voor Anton Szandor La Vey, de stichter van het satanisme) blijkt binnen de orde de belangstelling voor het esoterische, de occulte geheimen - met name zoals deze zich aandienen in zaken als kabbala, astrologie, tarot enzovoort - te hebben gecultiveerd. In het geheim is uiteindelijk toestemming gegeven het gedachtegoed van het satanisme binnen de orde van Odd Fellows te introduceren. Zoals gezegd, op een open dag of tijdens een openbare zitting wordt niets verteld of duidelijk gemaakt over dit occulte karakter. Evenals andere maçonnieke ordes koesteren ook de Odd Fellows bijkans de mystiek en liggen vooral de kabbala en de gnostiek binnen ook deze loge aan het geestelijk gedachtegoed ten grondslag. De Odd Fellowship blijkt wat betreft haar gedachtegoed en de oorsprong daarvan zondermeer te vangen onder de noemer New Age.

De maçonnieke wereld, die wel omschreven is als de stoottroep van de Verlichting en er geen geheim van gemaakt heeft niet alleen de kerk te willen infiltreren, maar ook te willen en zullen manipuleren en leer en gezag te ondermijnen, probeert ook duidelijk politiek haar sporen te trekken. Hoe opmerkelijk is in deze de uitspraak van de Odd Fellow en 28ste president van de Verenigde Staten Woodrow Wilson: 'Er is een macht die zo georganiseerd is, die zo subtiel en veelomvattend te werk gaat en tegelijkertijd zo veel druk kan uitoefenen, dat het aangeraden is om fluisterend een veroordeling uit te spreken.'

In de loge mag niet over de autoriteit van Jezus Christus worden gesproken. Kun je over Hem zwijgen als je als christen lid bent van de loge waar gezegd wordt dat je, voordat je tot de loge behoorde, in het duister dwaalde en als lid nu de waarheid zoekt? Tegenwoordig wordt vanuit christelijke kring nog maar weinig aandacht aan de loge besteed, laat staan dat er tegen gewaarschuwd wordt. Het is nu met name de Evangelische gemeenschap of een lid daarvan als enkeling die openlijk voor de gevaren van de loge durft te waarschuwen en de loge zelf kritisch durft te bevragen. Er is echter ook binnen die evangelische kring, met binnen haar gelederen figuren als een populaire, zichzelf profeet noemende voorganger Rick Joyner, die ook bij een maçonnieke orde is aangesloten, en een ook in ons land bekende en bij velen populaire 33° ds. Robert Schuller van the Hour of Power, durf nodig om de loge aan de kaak te stellen. Degene die het waagt te waarschuwen loopt het risico vanuit maçonnieke hoek direct of indirect te worden aangepakt op de haar zo eigen manier.

Geconcludeerd kan worden dat de Odd Fellowship zondermeer een religie te noemen is en dat de orde sowieso gebaseerd is op religieuze principes en er bovendien zelfs sprake is van vormen van eredienst. Je zult als christen de loge (en de serviceclub) hebben te bekijken vanuit de standaard van Gods Woord. Wie de bijbel serieus neemt, kan zowel uit het Oude als uit het Nieuwe Testament opmaken dat het dienen van andere goden nooit zonder gevolgen is. Wordt het niet tijd dat de christelijke kerk / gemeente - en ieder die zich christen noemt sowieso, zijn/haar verantwoordelijkheid hier weer leert inzien en een duidelijk bijbels verantwoord standpunt inneemt.

drs. J.G. Hoekstra

Bestellen

De keten gebroken

Auteur: drs. J.G. Hoekstra
Uitgever: Moria
ISBN 90-6649-143-9
Prijs: € 14,95